Biziraun dugun emakumeok
Sexu-indarkeria gaur egungo gatazka armatuetan erabiltzen den armarik krudel eta suntsitzaileenetako bat da.
Kenyan eta Ugandan errefuxiatuta dauden Kongoko sei emakume beren jatorrizko herrialdean jasan duten indarkeriak eragindako estigma fisiko eta emozionalak gainditzeko borrokan ari dira.
Biziraun dugun emakumeok kontakizun koral bat da, sexu-indarkeriak emakumeen bizitzetan eragiten dituen bizipenak eta ondorioak erakusten dizkiguna. Elkarrekin lotutako sei bizitza-istorio, beren duintasuna defendatzeagatik, beren buruaz jabetzeagatik eta beren bizitzak berreraikitzeagatik bizirik atera diren emakume horien indarra eta erabakitasuna erakusten dutenak.
Sei kontakizun, indarkeria horiek desagerrarazteko neurri sendo eta eraginkorrak hartzera behartzen gaituztenak. Indarkeria horiek, sistematikoki, bizitzen dituzte emakumeek eta neskek gerra-testuinguruetan. Erasotzaileen zigorgabetasunaren aurrean, basakeria gizartean ezartzen delako eta egunerokotasunaren parte bihurtzen delako.
Noiz arte utziko dugu hau gertatzen?
Dokumentala
Izenburua: Biziraun dugun emakumeok.
Protagonistak: Jeanine Nyiramenyana, Cecilia Mutimukei, Elyseen Mbuyi Mufuta, Diana Muhindo, Matesera Kwizera, Rafiki Bichacha.
Generoa: Dokumentala
Iraupena: 25 min
Urtea: 2023
Zuzendaritza: Itxaso Díaz
Kamerak: Raúl Fernández de Pinedo eta Itxaso Díaz
Produkzio exekutiboa: Trini Anguita
Produkzioa: Farmamundi
Gidoia eta edizioa: Itxaso Díaz
Droia: Raúl Fernández de Pinedo
Musika originala: Isabel Fernández Riviriego
Soinuaren muntaketa eta nahasketa: Xanti Salvador
Bideoaren postprodukzioa: Alex Argoitia
Grafismoa eta kartelak: Querida Duska
Emakumeak
Lorpenak eta borrokak
Kongoko Errepublika Demokratikoan dagoen indarkeriak milaka eta milaka pertsona lekualdatzera behartu ditu, eta horietako askok Kenia eta Uganda bezalako herrialde mugakideetan bilatu dute babesa.
Emakume eta neska kongotarrek zailtasun handiak dituzte errefuxiatu-estatusa lortzeko; horrek oztopatzen die osasun-zerbitzuetara, hezkuntzara, enplegura eta etxebizitzara iristea. Horietako asko kanpaleku edo asentamenduetan bizi dira, muturreko pobrezia-baldintzetan, eta tokiko erakundeen laguntzaren mende daude oinarrizko zerbitzuetara iristeko.
Farmamundik lau tokiko erakunderekin batera lan egiten du eskualdeko estrategia batean, Kongoko Errepublika Demokratikoko krisi humanitarioak eragindako osasun publikoaren egoera kritikoak artatzeko, besteak beste sexu-indarkeria. Erakunde horiek hauek dira: Programme de Promotion des Soins pour la Santé Primaire (PPSSP), Foundation for Health and Social Economic Development Africa (HESED), Emesco Development Foundation eta African Humanitarian Action (AHA). Haien ahaleginak emakumeen aurkako indarkeria prebenitu eta kasuei erantzutean oinarritzen dira, eta bizirik atera diren emakumeei arreta psikosanitarioa eta soziala eskaintzen diete.
Eunice Ngwawe da HESED Africa (Foundation for Health and Social Economic Development) erakundeko zuzendari exekutiboa. Erakunde horrek Keniako testuinguruan lan egiten du, Kongoko Errepublika Demokratikoko Aba hiritik etorritako errefuxiatuekin.
HESEDen kezka nagusietako batzuk dira nahitaezko lekualdaketa-egoerak eta landa-eremuetan osasun-zerbitzuetara iristeko zailtasunak. Horregatik, Farmamundirekin batera, Kenyan lehentasuna ematen diote komunitate-osasuneko zerbitzuak zabaltzeari eta sexu- eta ugalketa-osasunari buruzko prebentzio eta orientazioari, bereziki GIB/HIESaren eta genero-indarkeriaren prebentzioan eta kontrolan arreta jarriz.
Eunicerengandik bertatik ezagutu emakumeek beren eskubideak berreskuratzeko eta sexu-indarkeriarekin amaitzeko bidean izan dituzten borrokak eta lortutako aurrerapenak.
Materialak
Gatazka-egoeretan, oso ohikoa da emakumeak gerra-arma gisa, estrategia militar baten barruan, erabiltzea. Baina zer esan nahi du horrek?
Ondorioak fisikoak zein emozionalak dira. Bizirik atera direnek denbora luzez pairatzen dituzte ondorio horiek, izan arazo medikoak, hala nola fistulak, edo ondorio psikologikoak, hala nola bizitakoa berriz bizitzearen trauma.
Garrantzitsua da emakumeek, gizonek eta gazteek sexu-indarkeria zer den jakitea, ondoren prebenitu ahal izateko. Gainera, administrazioak eta tokiko liderrak jakin behar dute nola jardun egoera horien aurrean.
Hainbat herrialdek nesken eta emakumeen babesaren aldeko akordioetan parte hartzen dute. Nazioarteko babesa eta lege eta politika horien betetzea funtsezkoak dira giza eskubideak bermatzeko.
Bizirik atera direnek elkarri laguntzeko sareak sortzen dituzte orientatzaileekin egindako talde-saioen bidez. Horrela, elkarri laguntzen diote beren osasun mental eta sozialean, eta elkarrekin jarduera ekonomikoak ere egin ditzakete, beren bizitzak berreraikitzen laguntzeko.
Emakumeak herrialde berrietara baliabide ekonomikorik gabe iristen dira, baina gaitasun handiekin. Oinarrizko ekonomiako prestakuntzaren bidez, beharrezko ezagutzak eskuratzen dituzte beren kabuz moldatu eta aurrera egin ahal izateko.
Gizarte patriarkalak sexu-indarkeria erabat legitimatzen du. Kasu askotan, emakumeak jasandako abusuen salaketa jartzera doazenean, ez diete jaramonik egiten, eta batzuetan erruduntzat ere jotzen dituzte.
Laguntza psikologikoaz gain, kasu batzuetan arreta medikoa ere beharrezkoa da, erasoaren ondorioz jasan dituzten lesio fisikoak, infekzioak edo sexu-transmisiozko gaixotasunak tratatzeko. Benetako eta iraupen luzeko politiken beharra dago, emakumeak babesteko eta haien osasuna bermatzeko.